Nowy numer 38/2018 Archiwum

Mariaż pieniędzy i zdolności

Gdyby nie on, Czocha i Grodziec, jedne z najpiękniejszych polskich zamków, wyglądałyby zupełnie inaczej. Kto wie, może dziś straszyłyby z daleka swoimi ruinami?

Staraniem Stowarzyszenia „Zamek Czocha” jeszcze w tym roku do Polski zostanie sprowadzona wystawa dokumentująca życie i twórczość Bodo Ebhardta, niemieckiego architekta i historyka sztuki, twórcy przebudowy m.in. zamku Czocha do kształtu, jaki dziś podziwiamy. – Ebhardt projektował dla możnych i bogatych – wille, rezydencje, ale przede wszystkim stare zamki, które dźwigał z ruin – opowiada Janusz Skowroński, dyrektor Muzeum Gerharta Hauptmanna w Jeleniej Górze-Jagniątkowie, prezes Stowarzyszenia „Zamek Czocha”.

– Był najważniejszym prekursorem odnowy zamków obronnych w Niemczech przełomu XIX i XX w. Postulował m.in. naukowe zajęcie się studiami nad architekturą obronną, w tym prowadzenie badań ruin, gromadzenie wszelkiego rodzaju źródeł pisanych o zamkach czy zbieranie materiału ikonograficznego. Wyniki badań zalecał gromadzić i opracowywać. Przede wszystkim był zwolennikiem akcji szerokiego uświadamiania właścicieli zamków, władz konserwatorskich i opinii publicznej w kwestii znaczenia badań architektonicznych dla utrzymywania budowli w odpowiednim stanie. Studia Ebhardta nad europejskimi zamkami były nowatorskie i wytyczały nowe kierunki w architekturze zabytków – mówi dyrektor Skowroński. Wyniki swoich prac Ebhardt publikował w książkach i artykułach. W roku 1899 założył Towarzystwo na rzecz Zachowania Niemieckich Zamków (Vereinigung zur Erhaltung Deutscher Burgen) i branżowe pismo „Der Burgwart”. Odbył wiele podróży studyjnych po Europie, sporządzając szkice odwiedzanych zamków. Kierował się myślą, że aby zapobiec całkowitemu zniszczeniu zrujnowanych zabytków, trzeba dążyć do uzyskania przez nie stanu z okresu największej świetności. W 1906 r. Ebhardt trafił do Grodźca, którego właściciel, Willybald von Dirksen (1852–1926), tajny radca w niemieckim MSZ, był wielkim miłośnikiem sztuki średniowiecznej. Z jego polecenia i za jego pieniądze Ebhardt zajął się odbudową i rekonstrukcją zamku zgodnie z wypracowanymi przez siebie zasadami. W tym samym roku Ernst Gütschow, bogaty przemysłowiec tytoniowy z Drezna, kupił zamek Czocha od Bolka, ostatniego z łużyckiego rodu Üchtritzów, władającego zamkiem przez ostatnie trzy stulecia. Rok później, już pod kierunkiem Bodo Ebhardta, zaczęła się gruntowna przebudowa zamku. – Ebhardt zdawał sobie sprawę, że Czocha po odbudowie będzie prywatną własnością. Przedwojenne przewodniki, choć zapraszają na wycieczki w dolinę Kwisy, wspominają zarazem, że posiadłość jest niedostępna dla turystów. Tę niedostępność Ebhardt starał się uszanować. Dotąd na łamach pism fachowych obficie publikował swoje zrealizowane rekonstrukcje. W przypadku Czochy ograniczył się do niewielu wzmianek. Można się tylko domyślać, że takich publikacji nie życzył sobie sam Gütschow, człowiek bardzo zamożny, chcący swojej rezydencji i przebywającej w niej rodzinie zapewnić całkowity spokój. Tak oto rodziła się tajemnica tego zamku – opowiada Janusz Skowroński. W 2015 r. członkowie Stowarzyszenia „Zamek Czocha” odwiedzili Braubach nad Renem, którego honorowym obywatelem Ebhardt został w 1909 roku. Miasto przygotowywało się do 150. rocznicy urodzin architekta. Kilka tygodni później w ratuszu w Braubach otwarto wystawę poświęconą Ebhardtowi, aby następnie przenieść ją do Europejskiego Instytutu Zamków (EBI), mieszczącego się na zamku Philippsburg. – Efektem naszej wyprawy śladami Ebhardta było m.in. rozpoczęcie starań, aby wystawę o tym znakomitym architekcie pokazać kiedyś w Polsce. Obecnie nasze plany nabierają realnych kształtów, a wystawa już w czerwcu trafi na Dolny Śląsk – zapewnia J. Skowroński. Jednym z pierwszym z pięciu miejsc, w których będzie można zobaczyć tę ekspozycję, będzie Ośrodek Kultury i Sportu w Leśnej. Później wystawa trafi kolejno do Muzeum Gerharta Hauptmanna w Jeleniej Górze-Jagniątkowie, na zamek Książ, do Archiwum Państwowego w Bolesławcu oraz Muzeum Regionalnego w Lubaniu. Wystawę w Leśnej zaplanowano w terminie od 9 czerwca do 2 lipca. Datę ustalono tak, aby wystawę mogli zwiedzić m.in. uczniowie leśniańskich szkół, mieszkańcy i pierwsi tegoroczni turyści. Wśród eksponatów zobaczyć będzie można m.in. 12 uratowanych w latach 90. ub.w. planów przebudowy zamku Czocha, kreślonych ręką Ebhardta. Naukowym kuratorem wystawy będzie dr inż. arch. Aleksandra Marcinów z Katedry Historii Architektury Politechniki Wrocławskiej, specjalizująca się w twórczości Ebhardta. Tegoroczne dolnośląskie wystawy poświęcone Bodo Ebhardtowi i jego zamkom są objęte patronatem Europejskiego Roku Dziedzictwa Kulturowego 2018, a leśniańska wystawa będzie współfinansowana m.in. ze środków gminy Leśna i powiatu lubańskiego.

« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zapisane na później

Pobieranie listy

Rekalma