Nowy numer 25/2018 Archiwum

Z rodu Kołodzieja

Mało kto wie, że ostatni książę z rodu Piastów spoczywa w Legnicy. Teraz może stać się o tym głośno, bo właśnie odrestaurowano jego najsłynniejszy wizerunek.

Jerzy Wilhelm był w prostej linii męskim potomkiem pierwszych książąt i królów Polski, od założyciela dynastii, półlegendarnego Piasta Kołodzieja, przez Mieszka I i Bolesława Chrobrego – rzeczywistych twórców polskiej państwowości. Książę Wilhelm zmarł 21 listopada 1675 r. w Legnicy. Został pochowany w mauzoleum znajdującym się w kościele pw. św. Jana Chrzciciela. Wizerunek księcia, prawdopodobnie ostatni, jaki namalowano, odkryto we Wrocławiu.

Po jego konserwacji dokonanej przez specjalistów z jaworskiego Muzeum Regionalnego portret księcia Jerzego Wilhelma zaprezentowano w Muzeum Archidiecezjalnym we Wrocławiu. Obraz odwiedzi także Legnicę (8 lutego) i Jawor (11 listopada). Prace restauratorskie nad XVII-wiecznym konterfektem ostatniego Piasta były głównym elementem międzydiecezjalnego projektu „Ratujemy dziedzictwo Piastów śląskich. W 1050. rocznicę chrztu Polski” realizowanego dzięki wsparciu finansowemu Fundacji Polska Miedź. – Projekt ma też na celu popularyzację wiedzy o polskiej dynastii wśród Dolnoślązaków, w miejscach szczególnie związanych z życiem i działalnością piastowskiego rodu. Dlatego prezentacji portretu Jerzego Wilhelma we Wrocławiu, Legnicy i Jaworze towarzyszą materiały dydaktyczne poświęcone konserwacji obrazu, a także historii Piastów oraz ich znaczeniu we wprowadzaniu chrześcijaństwa na ziemiach polskich – informuje Arkadiusz Muła, dyrektor Muzeum Regionalnego w Jaworze. Pierwszą prezentację zaplanowano na 21 listopada, dokładnie w 341 lat od śmierci ostatniego Piasta. Kolejne otwarcie przewidziane jest na 8 lutego przyszłego roku w miejscu pochówku przedstawicieli ostatnich Piastów z linii brzesko-wołowsko-legnickiej – Mauzoleum Piastów Śląskich w legnickim kościele św. Jana. – Także i tym razem data nie jest przypadkowa, bo w tym dniu Jerzy Wilhelm został pochowany w Legnicy – przypomina A. Muła. Miejsce to pełne jest architektonicznych odniesień do polskiej dynastii królewskiej. W kopule mauzoleum pokrytej freskami przedstawiono gloryfikację rodu. W bocznych polach znalazły się m.in. postaci Piasta Kołodzieja, jego syna Siemowita oraz wnuka – Mieszka I. Pod kopułą na postumentach umieszczono cztery alabastrowe figury, przedstawiające Jerzego Wilhelma, jego rodziców i siostry. Rzeźby oraz wystrój malarski kaplicy to dzieło wybitnego XVII-wiecznego artysty wiedeńskiego Matthiasa Rauchmillera. Freski były już raz poddawane gruntownej renowacji. W latach 1900–1908 podjął się tego Joseph Langer z Ziębic, uzdolniony malarz, kolekcjoner dzieł sztuki i konserwator. Pomysłodawcą projektu „Ratujemy dziedzictwo Piastów śląskich...” jest Muzeum Regionalne w Jaworze, gdzie trwają prace konserwatorskie i badania malowidła. Obraz, własność Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu, pochodzi najprawdopodobniej z galerii zamkowej w Oławie. Powstał około 1700 roku. Ciekawostką i kolejnym polonicum jest to, że najprawdopodobniej ufundował go królewicz Jakub Sobieski, syn zwycięzcy spod Wiednia i niedoszły następca króla Jana III na tronie polskim. Autorstwo działa przypisuje się Johannowi Claessensowi, mistrzowi z Antwerpii. Claessens dostał się na śląski dwór biskupi około 1694 r., być może ściągnięty z jednej z europejskich siedzib zakonu teutońskiego. Artysta współpracował m.in. ze śląsko-czeską arystokracją katolicką oraz opactwem cysterskim w Krzeszowie. W 1707 r. wykonał, również na zlecenie dworu Sobieskich, obraz ołtarzowy „Zwiastowanie” do kościoła św. Rocha w Oławie, jako dziękczynienie za uwolnienie królewicza Jakuba, uwięzionego w Lipsku przez wojska saskie podczas wojny północnej. Sygnowane przez Belga oraz przypisywane mu obrazy zobaczyć można m.in. we Wrocławiu, Nysie, Oławie, Krzeszowie, Zastrużu, Otmuchowie, Ząbkowicach Śląskich i Paczkowie. Johann Claessens zmarł w Nysie w 1716 roku.

Pochodzenie portretu

Obraz trafił do zbiorów Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu z bliżej nieznanego kościoła w Oławie lub regionu oławskiego. O takiej proweniencji świadczy znajdujący się na odwrocie opis konserwatorski sporządzony w oławskiej pracowni przed II wojną światową. Do Wrocławia przewieziono go prawdopodobnie do drobnych prac konserwatorskich w 1970 roku. Świecki, reprezentacyjny charakter przedstawienia postaci raczej wyklucza, aby obraz miał być przeznaczony do wnętrza sakralnego. Za pierwotną lokalizację płótna można uznać wnętrza zamku piastowskiego w Oławie. W jego południowym skrzydle mieściła się w XVII w. galeria obrazów z podobiznami antenatów: książąt piastowskich z linii legnicko-brzesko- -wołowskiej oraz wizerunkami europejskich władców. Galerię zainicjowała w barokowym wnętrzu zamku matka ostatniego Piasta Jerzego Wilhelma, księżna Ludwika Anhalcka (1631–1680).

« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zapisane na później

Pobieranie listy

Rekalma