Nowy numer 20/2018 Archiwum

Stalag VIII A? A gdzie to?

Podczas wojny na rzecz miasta pracowało kilkanaście tysięcy robotników przymusowych. O ich losie przypomina walczący z wciąż popularnymi stereotypami projekt.

Przygotowania do projektu „Przeciw zapomnieniu – praca przymusowa w Görlitz w okresie narodowego socjalizmu” trwały dwa lata. Prowadzili je głównie wolontariusze z polsko-niemieckiego stowarzyszenia Meetingpoint Music Messiaen.

Tego samego, które opiekuje się ziemiami po byłym niemieckim stalagu (Stalag VIII A), leżącym obecnie na terenie Zgorzelca. Efektem dwuletniej pracy jest m.in. wydany przez stowarzyszenie plan miasta z zaznaczonymi miejscami pracy przymusowej. Dostępny jest w językach polskim, niemieckim i angielskim. Stworzona została także strona internetowa poświęcona zagadnieniu pracy przymusowej w hitlerowskich Niemczech oraz opracowane plany oprowadzania tematycznego po mieście. Ale nie tylko... – Nasi wolontariusze przeprowadzili także dziesiątki rozmów ze świadkami historii – mówi dr Klara-Maeve O’Reilly, jedna z koordynatorek projektu. Jak wyjaśnia, należy przypomać o nazistowskiej historii Görlitz, by w pamięci zbiorowej mieszkańców miasta zakorzenił się fakt obecności niegdyś w nim robotników przymusowych. – Temu samemu ma służyć wystawa, która już jest prezentowana w różnych miejscach Europa-Miasta Zgorzelec/Görlitz. Będzie ją można oglądać do końca czerwca – zapowiada. Poznać historie robotników przymusowych nad Nysą Łużycką będzie można nie tylko spacerując. Jako poszerzenie oferty oprowadzania po Starym Mieście projekt przewiduje zwiedzanie na... rowerze. – Obejmuje ono swoim zasięgiem przede wszystkim miejsca przemysłowe, położone w południowej części miasta. Prace przymusowe odbywały się bowiem nie tylko w zakładach rzemieślniczych i gospodarstwach prywatnych, ale także w zakładach przemysłowych – tłumaczy. Podczas oprowadzania nacisk zostanie położony na temat pracy przymusowej więźniów żydowskiego pochodzenia w obozie koncentracyjnym KZ Biesnitzer Grund. Pracownicy Meetingpoint Music Messiaen zapoznają także chętnych z administracyjnym i gospodarczym systemem pracy przymusowej w Görlitz. Uczestnicy poznawania historii na rowerze nie musza mieć własnego dwuśladu. Chętni mogą skorzystać z oferty Radflotte, która wypożycza je bezpłatnie na terenie całego miasta. Projekt „Przeciw zapomnie- niu – praca przymusowa w Görlitz w okresie narodowego socjalizmu” jest realizowany dzięki finansowemu wsparciu Fundacji Pamięć, Odpowiedzialność, Przyszłość (EVZ) oraz przy współpracy z Archiwum Miejskim w Görlitz i Förderverein Kulturstadt Görlitz-Zgorzelec. Jest to druga taka inicjatywa powstała w tym mieście w ciągu ostatnich trzech lat. W styczniu 2015 r. odbył się cykl spotkań o tematyce społecznej, historycznej i muzycznej, przeznaczonych głównie dla mieszkańców Zgorzelca i Görlitz. Znalazły się w ich programie m.in. wykłady („Niewygodna prawda – Stalag VIII A”) oraz wystawy historyczne („Görlitz pod znakiem swastyki” oraz „Dolny i Górny Śląsk w okresie narodowego socjalizmu”). Projekt odbywał się w Kulturhistorisches Museum w Görlitz, Muzeum Przyrodniczym im. Senckenberga oraz w Muzeum Łużyckim w Zgorzelcu. – Chcieliśmy poprzez zaangażowanie w projekt niemieckiej i polskiej strony przypomnieć jak najwięcej informacji o Stalagu VIII A, który przez całą wojnę działał na obrzeżach dawnego Görlitz, dziś Zgorzelca. Historia tego miejsca nieodmiennie wiąże się z okresem narodowego socjalizmu w Niemczech i nadal jest słabo obecna w świadomości wielu Niemców – mówi Magdalena Zielińska-König ze stowarzyszenia Meetingpoint Music Messiaen. – Tuż po wojnie tutejsi Niemcy mówili, że nic nie wiedzieli o obozach jenieckich w Görlitz. A przecież tysiące więźniów pracowało w fabrykach w ich mieście, a tysiączne kolumny jeńców maszerowały kilka razy w roku jego ulicami. Nawet dziś wielu Niemców mówi: „Stalag VIII A? A skąd mam wiedzieć? Przecież to w Polsce!”. Z takimi stereotypami trzeba walczyć, wyjaśniać ich przyczyny i stale edukować – uważa M. Zielińska-König. Temu celowi służą nie tylko projekty historyczne, muzyczne czy – jak ten realizowany obecnie – rowerowe. To także całoroczne warsztaty od ośmiu lat prowadzone przez Meetingpoint Music Messiaen e.V. i żywe lekcje historii na terenie byłego Stalagu VIII A, połączone z pielęgnowaniem tego terenu.

« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

Zapisane na później

Pobieranie listy

Rekalma