Nowy numer 38/2018 Archiwum

Do lasu po badnjak

– W Wojwodinie do środka česnicy wkłada się pieniążek. Kto na niego trafi, będzie miał szczęśliwy rok – opowiada badaczka kultury repatriantów z okolic Bolesławca.

Serbskie Boże Narodzenie, czyli Božić, organizowane jest na Wydziale Serbistyki Uniwersytetu Wrocławskiego od 2002 roku. Jego głównymi organizatorami są studenci pierwszego roku serbistyki.

– Zaczyna się od przedstawienia dawnych zwyczajów. Każdego roku konwencja inscenizacji jest inna. To zależy od inwencji poszczególnych roczników. Myślę, że nie wszystko, co studenci pokazują, jest praktykowane do dzisiaj, ale jest ważną częścią naszej kultury i zwyczajów – mówi dr Gordana Durdev-Małkiewicz, nauczycielka akademicka, pomysłodawczyni przedsięwzięcia. Znaczenia tym spotkaniom dodaje też fakt, że studentami, którzy przypominają zwyczaje zapomniane już nawet w Serbii, są Polacy. – Starają się wcześniej jak najwięcej ode mnie wyciągnąć, dowiedzieć się wszystkiego o serbskim folklorze okresu Bożego Narodzenia. Szukają informacji w książkach, internecie, materiałach, które im daję. Poprawiam później niektóre rzeczy, ale korekt jest zawsze mało – zapewnia badaczka. Przedstawienie oprócz studentów serbistyki ogląda m.in. kadra naukowa uczelni, studenci innych wydziałów, ich znajomi i rodziny. W tym roku była przy tym obecna także duża grupa studentów z Czarnogóry, uczestników programu Erasmus. Potrawy na Božić studenci sami przygotowują, prezentują podczas inscenizacji, a potem stawiają na stole. Wśród serbskich wigilijnych potraw świątecznych są m.in. karp i prebranac – rodzaj postnej fasolki po bretońsku. Na stole pojawiają się także różne odmiany pity i ryżu z porem albo dynią. – Jedną potrawę przyniosła nam na spotkanie pani, która pochodzi z Bolesławca, a teraz mieszka we Wrocławiu – cieszy się pani Gordana. Ważną rolę w wigilijnym menu Serbów odgrywa česnica, rodzaj bałkańskiego chleba. – U mnie w Wojwodinie česnica to bardziej baklawa. Do środka wkłada się pieniążek. Tym chlebem łamią się wszyscy podczas wigilii. Kto trafi na monetę, będzie miał szczęśliwy cały nadchodzący rok – opowiada nauczycielka. – Tym razem pieniążek znalazła pani, która jest rodowitą Polką, ale jej dziadek był podczas I wojny światowej w Bośni. I tak się zakochał w tym kraju, że jego tradycja nadal jest żywa w ich rodzinie. Najlepszy dowód – ta pani ma na imię Vesna – śmieje się dr Durdev-Małkiewicz. Serbski Božić na wrocławskim uniwersytecie to także serbskie kolędy. – Ich tematyka nie dotyczy jednak, jak w Polsce, małego Jezusa, tylko badnjaku. „Badnje veče i badnji dan” to po serbsku Wigilia. A badnjak to gałąź dębu lub częściej cedru. Tradycja nakazuje, żeby ojciec z synem poszli razem do lasu po badnjak. W Wigilię się go pali, a jego blask daje ciepło Jezusowego narodzenia – tłumaczy G. Durdev-Małkiewicz. Serbska wigilia i święta Bożego Narodzenia nie znały choinki. Teraz tradycja zachodnia coraz częściej gości w domach tego bałkańskiego kraju. Do dziś w Bolesławcu oraz okolicznych wsiach mieszka sporo rodzin, dla których serbski Božić to nie nowość. Chodzi o reemigrantów z byłej Jugosławii, którzy po wojnie osiedlili się na tym terenie, oraz ich potomków. Gordana Durdev-Małkiewicz wraz ze swoimi studentami przez wiele lat prowadziła badania nad grupą pamiętającą jugosłowiańskie czasy. Badaczka mówi, że trudno dziś powiedzieć, czy któraś z tych rodzin pielęgnuje serbskie Boże Narodzenie. – Myślę, że nie. Tradycje są tu wyłącznie katolickie. Choć nie wykluczam, że potrawy serbskie są znane i być może goszczą na ich wigilijnych stołach.

« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zapisane na później

Pobieranie listy

Rekalma