W byłym krzeszowskim opactwie cystersów znajduje się niewielki cmentarz. Jest on ukryty za bramą ozdobioną trupią czaszką i aniołem wzywającym na sąd ostateczny. Cmentarz można obejrzeć, jednak turyści idący do Mauzoleum Piastów Śląskich rzadko zwracają uwagę na omszałe nagrobki i oparte o mur płyty nagrobne.

Przez kilka wieków był to teren zakonu cystersów, a ci byli chowani w kryptach pod dzisiejszą bazyliką mniejszą. Do dzisiaj można odnaleźć trumny z ich szczątkami.

Po kasacie katolickich zakonów przez Prusaków, co nastąpiło w 1810 roku, zaczęto tutaj chować również miejscowych świeckich. I tak można znaleźć tutaj np. nagrobki rodziny Scholtzów. Można też odnaleźć płytę nagrobną rzeźbiarza, twórcy bocznych ołtarzy bazyliki, Jozefa Śmiszka, czyli Józefa Lachela.

Jest też kaplica z tablicą poświęconą pruskiemu wojskowemu Fritzowi von Zedlitz-Leipe, który na Letniej Olimpiadzie w 1912 roku zdobył brązowy medal w konkurencji strzeleckiej, występując w drużynie Cesarstwa Niemieckiego.

Sednem naszych odwiedzin w Krzeszowie jest jednak to, co znajduje się kilka metrów od wejścia do Mauzoleum. Mowa o mini-cmentarzu sióstr i ojców benedyktynów.

Obecność benedyktynów w Krzeszowie była krótka. Pomiędzy rokiem 1919 a 1946. W tym okresie kilku z nich umarło i zostało pochowanych za bazyliką. Na każdym krzyżu nagrobnym znajduje się oczywiście imię i nazwisko ojca lub brata oraz daty - wstąpienia do nowicjatu, datę złożenia ślubów oraz, jeżeli był ojcem a nie bratem, święceń prezbiteratu.

Rzeczą, która ujmuje to zastosowane symbole na każdym krzyżu. W ten sposób utrwalano potomnym, czym zmarły zajmował się za życia bądź jakimi cechami charakteru się odznaczał.

I tak odnajdujemy takie symbole jak kotwicę, chrzcielnicę, monogram MARIA z bazyliki krzeszowskiej a nawet ul z pszczołami. Na krzyżu na symbolicznym grobie o. Nicolausa von Lutterottiego znajduje się księga i gęsie pióro. Jak wiadomo, o. Nicolaus był twórcą wspaniałych kronik krzeszowskiego opactwa.

Jak udało nam się potwierdzić u źródła, czyli w polskim zakonie benedyktynów, w żadnym miejscu pochówku polskich benedyktynów nie jest stosowany podobny sposób opisywania zmarłych. Tak więc w Krzeszowie mamy prawdziwy skarb.

Ten niewielki cmentarz jest też miejscem ostatniego spoczynku sióstr benedyktynek, które zamieszkują krzeszowski klasztor od 1946 roku.