Nowy Numer 8/2018 Archiwum

Borówki, pająki i kroszonki

Przed wojną do kościołów przynoszono nie palmy, ale kolorowe bukiety żywych kwiatów. Dziś najpopularniejsze na Dolnym Śląsku są tzw. wałki wileńskie.

Niedziela Palmowa przywodzi nam na myśl tylko jedno skojarzenie: wysokich bukietów z suszu ciasno oplecionych wokół stelażu. Jednak nie zawsze tak było. Jak mówi Barbara Glinkowska z Muzeum Ceramiki w Bolesławcu, zwyczaj komponowania palm takich, jakie znamy, pojawił się wraz z napływem na te tereny osadników z przedwojennych Kresów II RP.

– Każda grupa przesiedleńców przywoziła ze sobą swoje zwyczaje, także dotyczące palm. Powoli jednak poszczególne tradycje zanikały. Zaczęły je wypierać dwa wzory – wileński i kurpiowski. Pierwsze to znane nam 30–60-centymetrowe, ciasno zbite wałki z barwionego suszu roślinnego. Drugie to palmy kurpiowskie, charakteryzujące się kilkumetrową wysokością. Ani jedne, ani drugie nie mają nic wspólnego z żywymi bukietami, które do zakończenia wojny przynosili do kościoła katoliccy mieszkańcy Dolnego Śląska w Niedzielę Męki Pańskiej – zapewnia. Dodaje, że obecnie palmy wielkanocne wykonują głównie koła gospodyń wiejskich. – Młodzież często nie wie, ani jaka jest symbolika palmy, ani z czego się wywodzi. Moim zdaniem wynika to w części z tego, że wielokulturowość na tym terenie zniwelowała rodzinne zainteresowanie jedną tradycją – uważa. O zwyczajach wielkanocnych opowiada obszernie ekspozycja czasowa w Muzeum Ceramiki w Bolesławcu. Jak mówi Agata Bojanowska, kuratorka wystawy, są na niej eksponaty związane z tradycjami wielkopostnymi i wielkanocnymi, które przetrwały w różnych regionach Polski. – Wśród eksponatów znajdują się m.in. malowane na szkle stacje Drogi Krzyżowej, drewniane kołatki używane podczas obrzędów Wielkiego Tygodnia, a także rzeźby, płaskorzeźby, oleodruki oraz obrazy o tematyce pasyjnej – wymienia. – Na uwagę zasługują także palmy wielkanocne, pochodzące z okolic Bolesławca, zarówno te niewielkich rozmiarów, jak i kilkumetrowe okazy, stanowiące dumę wykonawców – dodaje. Niedziela Palmowa, zwana także w tradycji ludowej Kwietną lub Wierzbną, rozpoczyna Wielki Tydzień i cykl najważniejszych obrzędów i uroczystości związanych z Wielkanocą. Jak przypomina Karolina Grochowska z Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze, wszyscy czterej ewangeliści opisują wjazd Chrystusa do Jerozolimy na pięć dni przed ukrzyżowaniem, ale tylko jeden, św. Jan, wspomina, że zgromadzony lud witał Go gałązkami palmowymi. – Na ziemiach polskich palmy przyjęły bardziej swojską formę. Polskie palmy to smukłe, pionowe bukiety wykonane z wierzbowych gałązek, bukszpanu, cisu czy borówek leśnych, ozdobione kolorowymi wstążeczkami i suszonymi lub sztucznymi kwiatami. Te bukiety święci się w Niedzielę Palmową podczas każdego nabożeństwa. Po sumie zaś odbywają się procesje z palmami. W naszej okolicy szczególnie piękne są w Krzeszowie i Chełmsku Śląskim. Natomiast jedne z najpiękniejszych i największych wykonuje się w Czarnym Borze niedaleko Krzeszowa – opowiada Karolina Grochowska. W jednej z sal wystawienniczych zaaranżowano wnętrze wiejskiej chaty z tradycyjnymi ozdobami świątecznymi wieszanymi u powały – tzw. pająkami. Te misterne, ażurowe konstrukcje, wykonane z kolorowych bibuł i słomy, powstały na terenie powiatu bolesławieckiego. Wystawę dopełniają stroje ludowe noszone do dziś w niektórych regionach podczas świąt kościelnych, również Wielkiej Nocy, stanowiące wyraz przywiązania do tradycji. Regionalnym akcentem aranżacji są bolesławieckie formy do ciast wielkanocnych i dzbany z motywem Baranka Bożego. Na ekspozycji nie mogło zabraknąć jaj wielkanocnych zdobionych różnymi technikami. Pokazany zostanie zbiór aż 600 barwnych jaj i wydmuszek. Największą grupę stanowią opolskie kroszonki pokryte misterną dekoracją drapaną. Wystawę w Muzeum Ceramiki przygotowano we współpracy z Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu, Muzeum Karkonoskim w Jeleniej Górze, Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu oraz Zespołem Pieśni i Tańca Ziemi Bolesławieckiej. Można ją odwiedzać końca kwietnia w Dziale Historii Miasta przy ul. M. Kutuzowa 14. Wstęp dla dzieci i młodzieży szkolnej jest bezpłatny.

« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

Reklama

Reklama

Reklama

Zapisane na później

Pobieranie listy